Doanh nghiệp có người lao động là nước ngoài cần lưu ý những gì

Trước khi tiến hành các thủ tục cấp GPLĐ cho người nước ngoài tại Việt Nam, bạn cần nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật hiện hành để trách rủi ro có thể sẽ sảy ra.

Doanh nghiệp có sử dụng lao động là người nước ngoài làm việc cần lưu ý những gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hệ thống lại các quy định để giúp bạn thực hiện đúng đủ, tránh các rủi ro liên quan.

Căn cứ các quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành. Dưới đây là nội dung giải đáp chi tiết về các quy định bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) và các lưu ý đặc biệt đối với doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài.

I: Kết luận ngắn gọn dành cho bạn:

Doanh nghiệp khi sử dụng lao động (bao gồm cả người Việt Nam và người nước ngoài) có nghĩa vụ bắt buộc trong việc đăng ký và đóng các loại bảo hiểm theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tuân thủ các tiêu chuẩn về Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và Bộ luật Lao động 2019. Mọi hành vi vi phạm về mức đóng, phương thức đóng hoặc các yêu cầu bắt buộc khác sẽ bị xử phạt hành chính nghiêm khắc theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

II: Trích dẫn quy định liên quan:

1. Đối tượng và Mức đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc

Theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đã được mở rộng và quy định cụ thể:

Điều 2. Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc...

Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm: a) Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên... 2. Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam...

Phân tích áp dụng: * Đối với người lao động Việt Nam: Chỉ cần ký hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên là đã thuộc diện phải đóng BHXH bắt buộc.

Đối với người lao động nước ngoài: Điều kiện có phần khắt khe hơn, yêu cầu hợp đồng lao động từ đủ 12 tháng trở lên (trừ một số trường hợp di chuyển nội bộ doanh nghiệp hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu).
Mức đóng: Được tính trên cơ sở tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH.

2. Quy định về An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ)

Việc bảo đảm ATVSLĐ là trách nhiệm song phương nhưng người sử dụng lao động đóng vai trò chủ đạo.

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh (Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13) Luật này quy định việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động; chính sách, chế độ đối với người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp... Điều 2. Đối tượng áp dụng... 4. Người lao động Việt Nam đi làm việc tại nước ngoài theo hợp đồng; người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Phân tích áp dụng: Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các giải pháp phòng ngừa yếu tố nguy hiểm (gây thương tật, tử vong) và yếu tố có hại (gây bệnh tật, suy giảm sức khỏe) cho mọi đối tượng lao động, bao gồm cả lao động nước ngoài.

III: Xử phạt vi phạm hành chính

Mọi sai phạm trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm sẽ được căn cứ theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Điều 3. Hình thức xử phạt 1. Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội... thì bị xử phạt theo hình thức xử phạt chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền. 2. ... n) Trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Cảnh báo:

Về BHXH: Các hành vi như chậm đóng, trốn đóng hoặc đóng không đủ số người thuộc diện tham gia sẽ bị phạt tiền tùy theo mức độ vi phạm.
Riêng với lao động nước ngoài: Nếu doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài không có giấy phép lao động hoặc làm sai quy định, ngoài phạt tiền, người lao động nước ngoài còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là Trục xuất.

IV: Những lưu ý đặc biệt cho Doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài

Dựa trên sự tổng hợp các văn bản (Bộ luật Lao động 2019, Luật BHXH 2024, Luật ATVSLĐ 2015), doanh nghiệp cần lưu ý 04 điểm "vàng" sau:

Tính pháp lý của hợp đồng: Người lao động nước ngoài phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, có trình độ chuyên môn, kỹ thuật và không phải là người đang trong thời gian chấp hành hình phạt hoặc chưa được xóa án tích.
Thời hạn BHXH: Lưu ý mốc thời gian hợp đồng 12 tháng để thực hiện đóng BHXH bắt buộc cho người nước ngoài theo đúng quy định mới nhất của Luật BHXH 2024.
Hồ sơ ATVSLĐ: Phải đảm bảo người lao động nước ngoài được huấn luyện ATVSLĐ và cung cấp đầy đủ phương tiện bảo vệ cá nhân tương đương với lao động Việt Nam.
Tuân thủ Nghị định 158/2025/NĐ-CP: Đây là văn bản mới quy định chi tiết về việc thực hiện BHXH bắt buộc, doanh nghiệp cần cập nhật các phương thức đóng hằng tháng hoặc định kỳ để tránh rơi vào tình trạng "chậm đóng" dẫn đến bị xử lý vi phạm.

Khuyến nghị: Nếu quý doanh nghiệp đang gặp vướng mắc về mức đóng cụ thể cho một vị trí công việc đặc thù (ví dụ: chuyên gia hoặc nhà quản lý nước ngoài), vui lòng cung cấp thêm thông tin về mức lương và thời hạn hợp đồng để tôi có thể tính toán mức đóng và lộ trình thực hiện chính xác nhất.